Ozet: 1998 ve 1999 yılları bankacılık sektörünün büyüme hızı  açısından altın dönemlerinden biridir. Önümüze çıkan çelişki ise 1999 yılında 5 bankaya el konulmuş olmasıdır. 2001 yılından itibaren bankaların menkul değerler portföylerinin getiri oranlarının düşmesiyle beraber sektörel büyümenin olumsuz etkilenmesi muhtemeldir. Bunun idrakında olan bankalar devlete borç vermek yerine özel sektöre giderek artan miktarlarda borç vermeye başlamışlardır. Kredilerdeki canlanma ekonomik faaliyeti olumlu yönde etkileyip banka sektörünün büyümesine katkıda bulunacaktır. Diğer bir taraftan artan kredi miktarı, kredi kalitesinde bozulmaya sebep verecektir. Bu bozulma işçevriminin büyüme sürecini terk edip, bir kaç yıl sonra tekrar duraklama sürecine girmesiyle bankacılık sektörünü tehdit edebilecek bir unsurdur.  Dolayısıyla, bankacılık sektörü devlet borçlanma araçlarından kaybedeceği gelirin karlılık üzerindeki olumsuz etkisini telafi etmek için iki yola başvuracaktır. Özel sektöre verilen krediler artırılıp gelir artırıcı önlem alınıp, sistemin verimliliğini artırarak maliyet azaltmak denenecektir. Böylece sektörde istihdam düşecek, banka sayısı azalacak, ve yine de herşeye rağmen karlılık düşecektir. Özel sektöre verilen kredi miktarı IMF tahminlerine dayanarak yaptığımız çalışmaya göre 2000’de US$ 5 milyar, 2001 ve 2002’de her yıl US$ 7 milyar civarında artacaktır.  Buna karşın 2001’de milli gelirin  %6-%7’si  (2002’de %2-%3) civarına kısılması planlanan bütçe açıklarının azalması toplam yurtiçi kredi hacminin milli gelire oranında daralmaya yol açacaktır. Dolayısıyla bankacılık sektörünün büyüme hızı, hem nispeten düşük marjlar, hem de  milli gelire oranı düşen yurtiçi kredi miktarıyla, 1998 ve 1999’a göre azalacaktır. Yaptığımız ekonometrik modelleme bankacılık sektörünün büyüme hızının devlet harcamaları, reel faiz değişkenleriyle bağlantısını tespit etmiş olup, 2001 yılından itibaren büyüme hızının geçtiğimiz bir kaç yıla mukayese edilemiyeceğini desteklemektedir.Türkiye’de 2000 yılı başında uygulamaya konulan kur’a dayalı istikrar programının yan etkilerinden bir tanesi TL faiz hadlerindeki gerileme olmuştur. TCMB, kur politikasını hedeflediği toptan eşya fiyat endeksi artışına bağlamıştır. Bu politikanın sürmesi halinde 2001 Temmuz ayına kadar kesin, 2003 yılına kadar tahmini olmak üzere Türk Lirasının euro-dolar sepete karşı olan değerini aylık (ve hatta günlük) bazda biliyoruz. TCMB’nin 2000 yıl sonu TEFE hedefi %20, 2001’de %10, 2002’de %5’tir. Bu maliyet hesaplarını basitleştiren bir unsurdur. Liranın ana para birimlerine karşı değer kaybının yavaşlaması faiz hadlerini sür’atli bir şekilde düşürmüştür. Fakat, TCMB’nin kur hedeflemesini temel politika olarak benimsemesi parasal otoritenin kısa vadeli faiz haddi üzerindeki kontrölünü azaltmıştır. Böylece 2000 yılında ortalama faiz haddinde ciddi bir düşüş olsa bile, faiz volatilitesi artmıştır. Bu oynaklık uzun vadeli aktiflerini kısa vadeli TL finansal araçlarla fonlayan bankacılık sektörü için bir rahatsızlık kaynağı teşkil etmektedir. Faiz haddi 2001 yılı ortasına kadar düşmeye devam edip, bundan sonra, kur bandının genişlemesiyle, artış gösterebilir. Kur bazlı istikrar programı uygulayan bir çok ülke deneyimi bize bankacılık sektörünün üç ile yedi yıl arasında ani, iki haneli bir devaluasyon olasılığına hazır olması gerektiğine işaret etmektedir. JEL Classification: E41, E44

§         “Turkish Banking Sector to 2004”, mimeo, April 2001.

§          “Elusive Seigniorage ”,  mimeo, May 2001.  

Abstract: The Turkish economy has experienced chronic inflation since the late 1970s and early 1980s. The impact of an inflationary macroeconomic  climate has become more pronounced on the Turkish economy following liberalization measures in the 1980s. Inability of consecutive governments  to rein in inflation has resulted in a greater degree of currency substitution with the ratio of M2(local currency money supply aggregate) to M2Y (local plus foreign currency money supply aggregate) falling to 50.7% by May 2001.  Higher currency substitution has also whittled down the ” tax base” for seiginorage gains to the government. Indeed, the significance of any seigniorage gain is much reduced given the greater cost of external debt service that accompanies a currency depreciation – itself a result of an excess money supply and lack of market confidence. This  paper  estimates  a money demand function to derive optimal seigniorage levels for plausible parameter values for Turkey. A second approach is to  present a Laffer curve for Turkey  derived from modeling historical data (which may not, of course, be indicative of the future). It appears that in a chronic inflation economy, optimal seigniorage gains are well below 10% of GDP. Furthermore, seigniorage gains may be dominated by the increased external debt service burden, as  certainly appears to be the case for Turkey. The paper presents panel regression results which are broadly supportive of high inflation leading to currency substitution as expected. JEL Classification: E65

§         “Turkey: Another Case of Twin Crises”, mimeo, August 2001.

§         “Elusive Seigniorage” (in Turkish), Iktisat, Işletme & Finans, #186: 34-48, September 2001.

§         “Financial Sector 2002-2007”, with E. Alidedeoglu, presented at Turkish Industrialists' and Businessmen's Association (TUSIAD), April 2002.